เรื่อง   :    นพ.ภาสกิจ  วัณนาวิบูล

สามหลวงสหคลินิก

www.samluangclinic.com


เรื่องของหมอเก่งกับหมอไม่เก่ง(良医与庸医)


 คนจีนโบราณได้นิยามเรื่องของหมอเก่งกับหมอไม่เก่ง(รวมถึงหมอเถื่อนหรือ หมอที่ไม่มีความรู้จริง) ไว้อย่างน่าสนใจ

ถ้าจะใช้นิยามโดยวัดกันที่ความสามารถในการรักษาผู้ป่วย  หมอเก่ง คือหมอที่สามารถรักษาโรคให้หายได้ ก็อาจจะพบความผิดพลาด เช่น

โรคที่ผู้ป่วยมาหาอยู่ในระยะที่หนักมาก  กล่าวคือเป็นภาวะที่ซับซ้อน รุนแรงมากแล้ว ถึงจะเป็นหมอเก่งเพียงใดก็ยากแก่การรักษาเยี่ยวยา

ผู้ป่วยบางรายไปหาหมอ  โรคไม่รุนแรงมาก หมอให้ยาง่ายๆ ก็หายได้ เราเคยได้ยินบ่อยๆ คลินิกบางแห่ง คนไข้ไปหาหมอ ทุกคนต้องฉีดยา ในขณะ ที่หมอที่เป็นระดับอาจารย์แพทย์มักไม่ค่อยจะฉีดยา โดยไม่จำเป็น ก็มักมีการโจษจรรย์ว่า     หมอคนนี้เก่ง  ไม่เลี้ยงไข้ คนไข้หายเร็ว

นิยามหมอเก่งของแพทย์จีนตั้งแต่สมัยโบราณ บ่งบอกว่า หมอที่เก่ง คือ

1.  ต้องเก่งในการจับชีพจร และวินัยฉัยภาวะของโรคและร่างกาย
2.  ต้องรู้ถึงการบริหารจัดการยาที่เหมาะสมอย่างมีหลักการ

              -ภาวะร่างกาย คือ ความสมดุลและสภาพร่างกายว่าเป็นพร้องหรือแกร่ง แข็งแรงอ่อนแอ,ร้อนเย็น,ยินหยาง

              -การบริหารยา เหมือนการจัดวางกำลังรบในสงคราม มียาหลัก(君)ยารอง(臣)ยาช่วย(佐)ยาประสาน(使)และขนาดของการใช้ยา

3.  แพทย์ที่เก่งนอกจากมีความรู้ ยังต้องมีความใส่ใจอย่างละเอียดต่อผู้ป่วย หลีกเลี่ยงความผิดพลาดที่จะเกิดขึ้นจากการรักษาให้มากที่สุด

     การรักษาโรค แบบแก้อาการ โดยไม่แก้ต้นเหตุพื้นฐาน การใช้ยาไม่มีจุดหมายผสมยาจำนวนมาก หวังผลว่าจะมียา 1-2 ขนาน ไปทำให้ร่างกายดีได้ (เหมือนการยิงธนูโดยไม่มีเป้าหมาย อาจจะมีความโชคดีมีสัก 1-2 ดอก ถูกเหยื่อที่ล่า)

โบราณกล่าวว่า แพทย์ที่ไม่มีความรู้จริง  ง่ายต่อการรักษาผิดพลาดทำให้คนไข้ตายได้ (庸医的术不精,容易因误治而杀人)

        วิชาชีพหมอเกี่ยวข้องกับชีวิตมนุษย์ การรักษาแบบสุ่ม โดยไม่มีความรู้จริง หรือลึกซึ้งเพียงพอพอ  อาจไม่ทำให้ผู้ป่วยตายในทันที  แต่เท่ากับเป็นการสะสมหรือสร้างความเสื่อมแก่สุขภาพ  อันเป็นผลสืบเนื่องจากการรักษาโรคที่ไม่ถึงแก่น โรคเป็นเรื้อรัง ใช้ยาอย่างไม่ระมัดระวัง ซึ่งล้วนมีผลเสียต่อสมดุลของร่างกายในระยะยาว

      หมอที่เก่งจึงต้องประกอบด้วยคุณธรรม และความรู้  และหลีกเลี่ยงการทำลายผู้ป่วย โรคบางอย่างถ้าปล่อยไว้ไม่รักษา ผู้ป่วยจะค่อยๆเสียหายเอง  3  ใน 10 แต่ถ้าเจอหมอไม่เก่ง หมอรู้ไม่จริง อาจทำให้คนไข้เสียหายเร็วขึ้น  7  ใน 10 ในเวลาเท่ากัน

     หมอที่ไม่เก่ง หรือ ไม่รู้จริง ทั้งในอดีตและปัจจุบัน อาจจะไม่รู้ตัวว่าตัวเองอยู่ในกลุ่มนี้ เพราะความเสียหายที่จะเกิดขึ้นยังไม่ปรากฏ หรือไม่ได้ทำให้ผู้ป่วยเสียหายทันที จึงไม่ได้สงสัยในองค์ความรู้ และการรักษาที่ตนมีต่อคนไข้ หลายคนอาจจะสำนึกได้เมื่อเวลาผ่านไประยะหนึ่ง

การเป็นหมอที่เก่ง ที่ดี หรือไม่เก่ง ไม่ดี มีส่วนกำหนดชีวิตของผู้ป่วย จะรักษาผู้ป่วย หรือฆ่าผู้ป่วยโดยไม่เจตนา เป็นเรื่องที่ต้องพึงใส่ใจ