แพทย์แผนจีน

นพ.ภาสกิจ (วิทวัส) วัณนาวิบูล

 

 เรื่องราวของเก๋ากี้

 (เก่าฉี่杞枸 ภาษาจีนกลาง)

   คนไทย คนจีน มักคุ้นเคยกับสมุนไพร เก๋ากี้ (เก่าฉี่)  杞枸เพราะใช้เป็นทั้งสมุนไพร หรือเป็นอาหารสมุนไพร ที่ใช้ประกอบอาหารสุขภาพ

เก๋ากี้ จัดเป็นยา อาหาร และสมุนไพรจีน มีประวัติศาสตร์ยาวนาน อย่างน้อยสามพันปี มีบทกวีใน “ซือจิง” 诗经ที่เขียนเกี่ยวกับการเก็บเกี่ยวเก่ากี้มาเป็นอาหาร




มีบทบันทึกในคัมภีร์แพทย์จีนโบราณ “เสินหนงเปิ่นเฉ่าจิง” 神农本草经. ได้จัดเก๋ากี้เป้นยาและอาหารเกรดสูง ปรามาจารย์ทางสมุนไพรจีน ซุนซือเหมี่ยว . 孙思邈.  ดื่มเหล้าดองเก๋ากี้เป็นประจำทำให้อายุยืนยาว

 

                ตำนานเกี่ยวกับ เก๋ากี้ (เก่าจวี้)

แต่เดิมมีแต่ชื่อตัวเดียว เรียกว่า จวี้ ( 杞 ) ส่วนคำว่าเก่า ( 枸 ) มาจากคำว่าเก่า ( 狗 ) ซึ่งแปลว่า สุนัข

                มีเรื่องราวที่เกี่ยวกับนักพรตเต๋า ชื่อ หวางหยวนเจิน ( 王元真 ) มีลูกศิษย์ชื่อ จูหรูจื่อ (朱孺子  ) ซึ่งเป็นลูกศิษย์คอยติดตามรับใช้ ทั้งสองอาศัยอยู่ในภูเขาลึก อยู่มาวันหนึ่งขณะที่ จูหรูจือ (朱孺子 ) กำลังล้างผักอยู่ที่มีริมลำธาร มองเห็นสุนัขน้อย 2 ตัว กำลังเล่นกันอยู่ เขาจึงไล่ตามสุนัขทั้ง 2 ตัว ไป สุนัขทั้งสองวิ่งเข้าไปในพุ่มไม้หายไป ทำความประหลาดใจแก่เขาอย่างมาก จึงนำเรื่องราวไปเล่าให้อาจารย์ฟัง หวางหยวนเจิน (王元真 ) ฟังแล้วกล่าวว่า “ ไม่ใช่เรื่องธรรมดา พรุ่งนี้เราไปดูด้วยกัน”   

                วันรุ่งขึ้น ทั้งสองไปยังสถานที่เดิม ก็พบสุนัขน้อย 2 ตัว กำลังเล่นกันอยู่  จึงไล่ตามสุนัขน้อยทั้ง 2 ไป เมื่อไปถึงพุ่มไม้ สุนัขทั้งสองก็อันตรธานหายไปทันที ทั้งอาจารย์ และลูกศิษย์ จึงตรงเข้าไปบริเวณนั้น  แล้วทำการขุดลงไป ไปพบรากของต้นไม้ 2 ราก  รูปร่างคล้ายกับสุนัขน้อย 2 ตัว ที่หายไป อาจารย์เต๋า จึงหันไปบอกกับลูกศิษย์ว่า เธอถูกโฉลกกับรากของต้นไม้นี้ จงเอาราก ของเก๋ากี้ไปต้มกินเถิด หลังจากกินไปแล้ว จูหรูจื่อ (朱孺子 ) ได้บรรลุเป็นเซียน เหมือนอาจารย์

ดังนั้น คัมภีร์ “  เปิ่นเฉ่ากังมู่  ” 本草纲目ของหลี่สื่อเจิน ได้บันทึกใว้ว่า “ ตามการบันทึกของหนังสือเต๋า เก่าจวี้ รูปร่างคล้ายลูกสุนัข ” จึงใช้เปลี่ยนอักขระแต่ยังคงเสียงเดิมของเก่า (狗)ซึ่งแปลว่า สุนัขไว้

คัมภีร์ “ เสินหนงเปิ่นเฉ่าจิง  ” 神农本草经 ได้จัด เก๋ากี้杞枸เป็นอาหารเกรดสูง เพราะกินได้นานไม่มีพิษ  และยังได้กล่าวถึงสรรพคุณของสมุนไพรตัวนี้ใว้ว่า “เสริมความแข็งแรงของเอ็นและกระดูก ทำให้ ไม่แก่ชรา ทนต่อความเย็น ความร้อน ”

คัมภีร์ “เปิ่นเฉ่ากังมู่ ” 本草纲目 ได้บันทึก สรรพคุณของเก๋ากี้ใว้ว่า “ เก๋ากี้รับประทานนานทำให้ กระดูกและเอ็นแข็งแรง ตัวจะเบา ไม่ชรา  ตาสว่าง  ทำให้นอนหลับดี ทำให้อายุยืนยาว ”

จึงมักพบสมุนไพรเก๋ากี้ เป็นส่วนประกอบสำคัญในยาอายุวัฒนะในราชวงศ์หมิง และราชวงศ์ชิง




ทำไมเก๋ากี้ จึงได้รับการยกย่องเป็นสมุนไพร เป็นยาสมุนไพรชั้นดี

  1. เป็นยาบำรุงไต เสริมจิง ทำให้ยืดอายุ ชีวิตยืนยาว
  2. เป็นสมุนไพรที่มีฤทธิ์ กลางๆ ไม่มีพิษ สามารถรับประทานต่อเนื่องได้นานๆ

สรุปสรรพคุณของเก๋ากี้

  1. 1.               ทำให้อายุยืนยาว
  2. 2.               เสริมสมรรถภาพทางเพศ
  3. 3.               ทำให้ตาสว่าง  บำรุงสายตา
  4. 4.               ปกป้องตับ
  5. 5.               เสริมสารจิง(สารน้ำ) ในร่างกาย
  6. 6.               รักษาคอแห้ง

สรุป

สรรพคุณทางสมุนไพร  -เก๋ากี้-บำรุงตับเสริมไตสร้างเสริมสารน้ำแก้กระหาย(养肝益肾生津液)

 

                เรื่องราวของสมุนไพร “เก๋ากี้” ได้ถูกบันทึกเป็นเรื่องเล่าของตำรายาที่เรียกว่า ต่าหล่าวเอ่อหวาน (打老儿丸) ซึ่งหมายถึง ยาทุบตีคนชรา ซึ่งได้บันทึกความมหัศจรรย์ของสรรพคุณ สมุนเก๋ากี้ไว้อย่างน่าพิศวง

                ในครั้งกระโน้นมี ชายคนหนึ่งเดินทางไปรับตำแหน่งการทูตที่เหอซี ระหว่างทางพบสตรีนางหนึ่ง ดูอายุอยู่ในราว 15 - 16 ปี กำลังทุบตีคนแก่ชรารายหนึ่ง อายุประมาณ 80 - 90 ปี เขาจึงถามสตรีนางนั้นด้วยความประหลาดใจว่า “ชายแก่คนนั้นคือใคร” หล่อนตอบว่า “เหลนของฉันเอง” เขาจึงถามต่อว่า “แล้วเหตุไฉนจึงต้องทุบตีขนาดนั้น” หล่อนตอบว่า “เนื่องจากเหลนของตนมียาดีแต่ไม่ยอมรับประทาน ปล่อยให้ร่างกายแก่ชราจนถึงขั้นเดินไม่ได้ จึงต้องเฆี่ยนตี” เขาจึงถามต่อว่า “แล้วปีนี้เจ้าอายุเท่าไรแล้วละ” หล่อนตอบว่า “อายุ 372 ปีแล้ว” เขาสงสัยว่ารับประทานยาอะไร จึงถามหล่อนอีกว่า “เธอกินยาทั้งหมดกี่ขนาน จึงได้อายุอ่อนวัยขนาดนี้” หล่อนตอบว่า “ยาเพียงชนิดเดียว แต่มี 5 ชื่อ ฤดูใบไม้ผลิ เรียกว่า เทียนจิง天精, ฤดูร้อน เรียกว่า เก่าจวี้ 枸杞(เก๋ากี้), ฤดูใบไม้ผลิ เรียกว่า ตี้กู่ 地骨, ฤดูหนาว เรียกว่า เซียนเหรินจั้ง仙人杖 และยังมีอีกชื่อเรียกว่า ซี หวางหมู่จั้ง西王母杖

                ภายหลังปรมาจารย์แพทย์จีนฮังตอ ได้เพิ่มเติมยาหลายตัวเข้าไป เพียงทำให้ประสิทธิภาพการรักษาดีขึ้น จึงให้สมญานามของตำรับยานี้ว่า “ยาตำรับเทพยดาหญิงทุบตีคนชรา” หรือยาตำรับทุบตีคนชรา

สรรพคุณของสมุนไพร เก๋ากี้

1. ช่วยรักษาสุขภาพทำให้อายุยืนยาว คัมภีร์ “เสินหนงเปิ่นเฉาจิ่ง”神农本草经 จัด เก๋ากี้ เป็นอาหารและสมุนไพร ประเภทชั้นสูง คือ ไม่มีพิษ รับประทานได้นาน และมีสรรพคุณ เสริมบำรุงยินและไต

                วิธีการง่ายๆ ในการรับประทานคือ ใช้เก๋ากี้ 15-30 กรัม เคี้ยวรับประทานทุกคืนอย่างต่อเนื่อง เมื่อทำเช่นนี้ไประยะเวลาหนึ่งจะพบว่า  จะแก้อาการอ่อนเพลีย แก้อาการเวียนศีรษะ ตาลาย อาการขาทั้ง 2 ข้างไม่มีแรง ยังสามารถลดภาวะน้ำตาลในเลือดสูง ลดระดับไขมันในเลือด ทำให้หลอดเลือดไม่แข็งตัว มีความยืดหยุ่น และช่วยการนอนหลับ

2. ช่วยรักษาสมรรถภาพทางเพศของผู้ชาย มีบันทึกของปรมาจารย์แพทย์จีน หลี่สือเจิน (李时珍) ในคัมภีร์ เปิ่นเฉ่ากังมู่ (本草纲目) ประโยคหนึ่ง  “จากบ้านพันลี้ อย่ากินเก๋ากี้” (去家千里,勿食枸杞) หมายความว่า ถ้าต้องห่างไกลภรรยา ถ้ารับประทานเก๋ากี้ จะทำให้มีโอกาสนอกลู่นอกทางในเรื่องทางเพศได้

ผลการวิจัยสมัยใหม่พบว่า เก๋ากี้ สามารถช่วยรักษาภาวะเชื้ออสุจิน้อย และเชื้ออสุจิมีคุณภาพและรูปร่างไม่สมบูรณ์ ซึ่งตรงกับสรรพคุณของแพทย์จีนที่ว่าเก๋ากี้บำรุงไต เสริมจิง

3. ช่วยบำรุงสายตาทำให้ตาสว่าง สมุนไพรเก๋ากี้เป็นยาสำคัญที่สุดตัวหนึ่งในการใช้บำรุงไต ทำให้ตาสว่าง ยังมีอีกชื่อหนึ่งว่า “ผลสมุนไพรทำให้ตาสว่าง” (明目子)

ผลการวิจัยพบว่า การรับประทานเก๋ากี้ทุกวันในปริมาณน้อย จะสามารถป้องกันความเสื่อมของจุดสีเหลือง (yellow spot macula lutea) หลังจอประสาทตา ซึ่งมีหน้าที่รับภาพ และทำให้เกิดภาพชัดเจน คนสูงอายุโดยเฉพาะอายุเกิน 60 ปีขึ้นไป มักมีสมรรถนะของการมองเห็นลดลง เนื่องจากความเสื่อมของจุดสีเหลืองนี้ ซึ่งเป็นสาเหตุของสายตาพร่ามัว มองเห็นไม่ชัด

นอกจากนี้ เก๋ากี้ยังมีผลดีต่อ โรคเกี่ยวกับสายตาต่างๆ เช่น เลือดออกในตา, เบาหวานขึ้นตา, ต้อกระจก, สายตาอ่อนล้า, ตาแห้ง เป็นต้น

4. เก๋ากี้ปกป้องรักษาตับ ตับ ในความหมายแพทย์แผนจีนคือ อวัยวะที่ควบคุมสารพื้นฐานเกี่ยวกับเลือดและยิน แต่การทำงานเกี่ยวข้องกับหยาง คือ กลไกพลัง การเคลื่อนที่ของพลังหยาง 体阴用阳มีลักษณะขึ้นบน คนที่อารมณ์หงุดหงิด โมโหโกรธ พลังขึ้นบน เป็นความผิดปกติของพลังตับ เกี่ยวข้องกับความดันโลหิตสูง ในขณะเดียวกันจะกระทบต่อตับทำให้ ตับแข็ง, ตับอักเสบ หรือตับมีไขมันพอก เพราะสารยินและเลือดเหือดแห้งง่าย ทำให้ขาดความชุ่มชื้น

การรักษาตับจึงต้องควบคุมเรื่องของอารมณ์ไปพร้อมกัน ตำรับยาสมุนไพรง่ายๆ ในการรักษาไขมันพอกตับคือ เก๋ากี้15 กรัม(枸杞) ใบบัว15 กรัม(荷叶) เจ๋อเซี่ย15 กรัม(泽泻)

4. เก๋ากี้รักษาอาการคอแห้ง เบาหวานระยะแรก

คนอายุมากขึ้นมักมีอาการคอแห้งโดยเฉพาะกลางคืน (พบประมาณ 30%-50%) ภาวะคอแห้งจะมีผลต่อปอดและกระเพาะอาหารเป็นอาการเริ่มต้นของเซียวเขอ (消渴) ตรงกับแพทย์แผนปัจจุบันคือเบาหวาน

เบาหวาน ซึ่งเป็นผลจากภาวะยินของปอดและกระเพาะอาหารพร่อง ลองเคี้ยวเกากี้30 กรัมก่อนนอนทุกคืน จะพบว่า อาการคอแห้งจะดีขึ้น

ทำไมบางคนกินเก๋ากี้ แล้วไม่ค่อยได้ผลากี้ 15-320 กรัม เคี้ยวรับประทานทุกคืนอย่างต่อเนื่อง เสริมบำรุงยินและไต

ตำหรับ.........)

1.เก๋ากี้ที่เก็บไว้นานเกินไป คุณภาพจะเสื่อม ผลไม่ดี

2.เลือกเก๋ากี้ที่มีคุณภาพดี อย่าซื้อของถูกเกินไป

3.ปริมาณที่กินต่อวัน ควรอยู่ที่ 15-30 กรัม

4.ควรกินอย่างน้อย 3 เดือน ถ้าระยะเวลาที่รับประทานน้อยเกินไปจะไม่เห็นผล

5.ไม่ควรกินพร้อมน้ำชา เพราะจะลดสรรพคุณของยา

6.สรรพคุณเก๋ากี้ เสริมไตบำรุงสารจิง ผู้ป่วยที่มีภาวะหยางพร่อง ขี้หนาว ต้องประกอบยาตัวอื่นช่วยด้วย

                เก๋ากี้เป็นอาหารและสมุนไพรที่คนคุ้นเคย มักใส่ในแกงจืด ถ้ารับประทานในรูปแบบของอาหาร วันละ30 กรัมก็นับว่าไม่เลวทีเดียว