เรื่อง:      นพ.ภาสกิจ  วัณนาวิบูล

 

เคล็ดลับการปรับสมดุลยินหยาง

การประหยัดพลังงานชีวิต

(阴阳平衡的要诀,生命节能)

                ถ้าเปรียบเทียบร่างกายมนุษย์เป็นเครื่องจักรกลที่มีชีวิต พลังชีวิตของมนุษย์ล้วนมีพลังที่จำกัด ถ้าใช้อย่างไม่ถะนุถนอม ไม่ดูแล ปล่อยให้สูญเสียพลังมากเกินไป เท่ากับเกิดการขาดทุนติดลบสะสม ทำให้ต้องใช้ทุนเดิม ทุนเดิมก็จะหมดเร็วยิ่งขึ้น ร่างกายก็จะเสื่อมทรุดและหมดสภาพได้เร็วกว่าปกติ




                ความเสื่อมของร่างกายและการมีอายุมากขึ้น หรือการเกิดโรค มีสาเหตุมาจากการสูญเสียพลังหยาง( 阳气)และสารจำเป็น (ยินจิง.阴精) เป็นด้านหลัก

                ใครที่ยึดกุมเทคนิคการประหยัดพลังงานและสารจำเป็นของร่างกายได้ คือ ผู้ยึดกุมเคล็ดลับการปรับสมดุลยินหยาง

การปรับสมดุลยินหยาง มี 3 ปัจจัยสำคัญ

1.ใช้ความสงบนิ่งรักษาสุขภาพ

2. ใช้ความเนิบช้ารักษาสุขภาพ

3. อาศัยบนที่สูงและอากาศเย็นรักษาสุขภาพ

ทั้ง 3 ปัจจัย เป็นเงื่อนไขสำคัญในการประหยัดพลังงานของชีวิต

1.ใช้ความสงบรักษาสุขภาพ (静养)

                การออกกำลังกาย เคลื่อนไหว เป็นการเพิ่มความเคลื่อนไหวของพลังชีวิต การสงบนิ่งเป็นการลดการสูญเสียพลังชีวิต

                ทัศนะการแพทย์แผนตะวันตก มุ่งเน้นความแข็งแรงของร่างกายทางกายภาพ เน้นการเคลื่อนไหวเป็นหลัก

                ทางแพทย์จีน ให้ความสำคัญของการเคลื่อนไหวทางร่างกายและจิตใจ แต่ให้ความสำคัญทางจิตใจ ความสงบเป็นด้านหลัก คนที่ไม่สงบจะมีการเสียพลังงานตลอดเวลา และไม่สามารถเก็บพลังได้ การนั่งสมาธิ, การนอนหลับที่เพียงพอตามเวลาที่เหมาะสม จะประหยัดการใช้พลังงานชีวิต ทำให้มีพลังไว้ใช้นานๆ

2.ใช้ความเนิบช้า รักษาสุขภาพ (缓慢养生)

                การทำงานของร่างกาย โดยเฉพาะการหายใจ การเต้นของหัวใจ การทำงานของระบบประสาท ฯลฯ เกิดอยู่ตลอดเวลา มากบ้างน้อยบ้าง ตามจังหวะของนาฬิกาชีวิตและกิจกรรมที่ทำ

                ถ้าเราสามารถควบคุมการหายใจ, การเต้นของหัวใจ, การปรับสมดุลของระบบประสาท, การหลั่งฮอร์โมนให้ละมุนละม่อม ไม่รวดเร็วรุนแรง จะเป็นการประหยัดพลังงานชีวิตที่สำคัญ

                การควบคุมการทำงานของร่างกาย โดยเฉพาะระบบประสาทอัตโนมัติ และการทำงานของอวัยวะภายใน อยู่นอกเหนือการบังคับของอำนาจจิตใจ แต่ถ้าสร้างเงื่อนไขการผ่อนคลาย เช่น ร้องเพลงหรือฟังดนตรีแบบธรรมชาติที่ผ่อนคลาย (ไม่ใช่เพลงปลุกเร้า) วาดภาพ, การปลูกต้นไม้, หรือการฝึกจิต, ฝึกสมาธิ ยกระดับคุณธรรมประจำใจ, การให้อภัย ล้วนมีความสำคัญที่ทำให้การทำงานของร่างกายช้าลงไม่แปรปรวน

            การศึกษาสมัยใหม่พบว่า คนที่หายใจช้า, หัวใจเต้นช้า มักจะมีอายุยืน ไม่ค่อยเจ็บป่วย หรือเมื่อเจ็บป่วยก็หายเร็วกว่าเมื่อเทียบกับคนที่หายใจเร็ว, หัวใจเต้นเร็ว ขณะเดียวกันสภาพจิตใจของคนที่หายใจช้า, หัวใจเต้นช้า มักมีภาวะทางจิตสมาธิดี และเป็นคนมองโลกในแง่ดี มีความสุขกับชีวิต จะเกิดภาวะปล่อยวาง,ไม่บีบคั้น   จิตเป็นสมาธิจะควบคุมการปรับสมดุลทำให้ร่างกายทำงานช้าลง คือการยืดอายุนั้นเอง

  3.อาศัยบนที่สูง, อากาศเย็น รักษาสุขภาพ (高寒养生)

                คัมภีร์ “หวงตี้เน่ยจิง” ได้กล่าวถึงคนที่อาศัยอยู่ในที่สูงและอากาศเย็น มักมีอายุที่ยืนยาว

เซียนในนวนิยายจีน หรือคนที่อายุยืนในปัจจุบัน ไม่ว่าคนจีนหรือญี่ปุ่น ก็มักจะพบว่ามีถิ่นอาศัยในที่สูงและอากาศเย็น เสียส่วนใหญ่

                เหตุผลที่สำคัญคือ อากาศที่เย็น (ไม่ใช่หนาวจัด )จะลดอุณหภูมิ,ลดการเผาผลาญ, ลดการทำงานของร่างกาย ทำให้ประหยัด ลดการสูญเสียพลังชีวิต

                อย่างไรก็ตาม เคล็ดลับเหล่านี้ เป็นภาพร่วมของการปรับสมดุลยินหยาง ที่เน้นหลักการสงบมีความสำคัญกว่าการเคลื่อนไหว เพราะความสงบทางจิตจะควบคุมการเคลื่อนไหวได้อย่างมีสติ การเคลื่อนไหวเน้นทางร่างกายมากกว่าทางจิต อย่างไรก็ตามสำหรับบางคนแล้วอาจต้องเสริมความเคลื่อนไหวทางกาย และอาศัยในที่อุ่นร้อนมากสักหน่อย เพราะร่างกายสู้ความหนาวไม่ได้ น้นคือการปรับสมดุลให้สอดคล้องกับสภาพของปัจเจกบุคคล

จิตสงบ-กายเคลื่อนไหว-การทำงานของระบบต่างๆร่างกายนุ่มนวลผ่อนคลายเนิบช้า-อยู่บนที่สูงอากาศเย็นสบาย

คือการปรับสภาพกาย,ใจ,การทำงานของอวัยวะภายในและสิ่งแวดล้อมเพื่อการประหยัดพลังงานชีวิตสู่สุขภาพดีอายุยืนยาว