เรื่อง       :         นพ.ภาสกิจ  วัณนาวิบูล (สามหลวงสหคลินิก)

www.samluangclinic.com

“โสมคน”人参 

ใช้ถูกคุณอนันต์..ใช้ผิดโทษมหันต์

               

                เหตุผลที่ทำให้ โสมคน” เป็นของแพงมีราคา เนื่องจากคุณสมบัติพิเศษ 3 อย่างด้วยกันคือ




1. รูปร่างคล้ายมนุษย์คน ความเชื่อของคนโบราณให้ความเคารพนับถือว่าเป็นของธรรมชาติที่เกี่ยวข้องกับมนุษย์

2. โสมคนที่เป็นธรรมชาติอยู่ในป่าพบมากแถบมณฑลซานซี (山西) ปัจจุบันที่มีชื่อพบบริเวณฉางไป่ซาน (长白山) แต่ก็เรียกว่าแทบไม่หลงเหลืออยู่ สมัยโบราณโสมคน (ในป่า) เป็นเครื่องบรรณาการที่ต้องถวายกษัตริย์ของจีน ประชาชนทั่วไปยากที่จะมีไว้ครอบครอง ทำให้คุณค่าของมันสูงมาก

3. โสมคนมีสรรพคุณในการบำรุงหยวนชี่ชั้นดี (大补元气) ช่วยดึงหยางกลับเพื่อช่วยชีวิตกลับคืน回阳救逆 (กรณีฉุกเฉินผู้ป่วยช็อกหมดสติ เนื่องจากหยางหลุดลอย) ในสมัยก่อนไม่มีโรงพยาบาลหรือห้องฉุกเฉินเพื่อช่วยชีวิต ถ้าผู้ป่วยมีภาวะช็อกชนิดพลังหยางหลุด (脱证) ก็มีโสมคนนี่แหละที่เป็นตัวยาหลักใน 3 ตำรับ (ตู๋เซินทัง独参汤 เซินฟู่ทัง参附汤 เซิงม่ายหยิ่น生脉饮 ) ที่นำมาใช้ช่วยชีวิตฉุกเฉิน

ทั้งหมดนี้คือสาเหตุที่ทำให้โสมคนมีราคาและถูกจัดเป็นสมุนไพรทรงคุณค่า

 

สรรพคุณสำคัญที่สุดของโสมคน

เป็นยาบำรุงพลังอันดับหนึ่ง (补气第一要药) และเป็นยาที่บำรุงหยวนชี่อย่างดี (大补元气) หยวนซี่หรือพลังรากฐานของร่างกาย เป็นพลังที่เป็นพื้นฐานของพลังอวัยวะภายในและพลังไหลเวียนของเส้นลมปราณทั้งหมด คุณค่าของโสมคนจึงมีบทบาทสำคัญต่อการบำรุงร่างกาย ในภาวะที่เป็นโรคเพื่อต่อสู้กับโรค หรือในภาวะปกติเพื่อป้องกันโรค นอกจากนี้โสมคนยังมีสรรพคุณอีกมากมายคือ

1. ป้องกันการอ่อนเพลีย อ่อนล้า ทำให้ร่างกายแข็งแรง อายุยืนยาว ซึ่งการรับประทานโสมคนต้องระวังไฟกำเริบขึ้นด้านบน ทำให้ความดันโลหิตสูง นอนไม่หลับ เวียนศีรษะ ในทางปฏิบัติต้องเริ่มรับประทานในขนาดน้อยๆ ให้ร่างกายปรับตัวก่อนแล้วจึงค่อยเพิ่มขนาด หรืออาจใช้ร่วมกับสมุนไพรจีน ม่ายตง (麦冬) ที่มีฤทธิ์เสริมยินลดความร้อนของโสมคน

ในผู้ที่รับประทานไปเพียงเล็กน้อยก็เกิดอาการร้อนด้านบน เจ็บคอ เวียนศีรษะ แสดงว่าบำรุงด้วยโสมคนไม่ได้ ควรพิจารณาโสมอเมริกัน (西洋参) ซึ่งมีฤทธิ์บำรุงพลังน้อยกว่าแต่มีสรรพคุณขับระบายไฟไปในตัว

2. โสมคนรักษาโรคหัวใจอ่อนแรง ใจเต้นไม่เป็นจังหวะ สาเหตุของการทำงานหัวใจอ่อนกำลัง เต้นไม่เป็นจังหวะ เป็นปัญหาเรื่องของพลังหัวใจอ่อนแอ การบำรุงพลังทั้งร่างกายสามารถใช้โสมคน ขนาด 1 – 2 กรัม ในระยะเริ่มต้น จนถึง 3 กรัมต่อวัน โดยการอมในช่องปาก แล้วค่อยๆ เคี้ยวกลืน

3. โสมคนรักษาโรคหลอดเลือดหัวใจ กรณีเฉียบพลันของภาวะหลอดเลือดหัวใจขาดเลือด สามารถใช้โสมคนรักษาอาการได้ผลดี ในกรณีที่ใช้เพื่อป้องกันและใช้ระยะยาว ควรร่วมกับยาสลายการอุดตันของเส้นเลือดด้วย เช่น ตานเซิน (丹参) การใช้ยาสลายการอุดตันของเส้นเลือดหรือยาสลายลิ่มเลือดเดี่ยวๆ จะทำให้ร่างกายเสียพลังเพราะเน้นการกระจายเลือดเพียงด้านเดียว

4. โสมคนช่วยลดน้ำตาลในเลือด บทบาทของโสมคนช่วยทำให้ลดขนาดยารักษาเบาหวานได้ และลดผลแทรกซ้อนจากโรคเบาหวานได้ แต่ต้องใช้ร่วมกับยาลดเบาหวาน แพทย์แผนจีนมียาปรับสภาพยินในร่างกาย เหมาะสำหรับผู้ป่วยเบาหวานที่มีภาวะยินพร่อง

5. โสมคนช่วยทำให้ความจำดีขึ้น  คัมภีร์ เปิ่นเฉากังมู่ (本草纲目) กล่าวถึงโสมคนไว้ว่า “เปิดทวารหัวใจ บำรุงสมอง ช่วยความจำ” (开心益智)

6. โสมคนช่วยกระตุ้นการทำงานของระบบย่อยอาหาร ทำให้พลังของม้าม กระเพาะอาหารดี ย่อยและดูดซึมง่าย ทำให้เกิดพลัง  รักษาอาการอ่อนเพลีย  ท้องเสีย แขนขาเย็น ไม่มีแรงเบ่งอุจจาระ

 




ข้อควรระวังในการใช้โสมคน

1. ควรรับประทานในปริมาณที่น้อยก่อน 1 - 2 กรัม /วัน ไม่ควรเกิน 3 กรัม /วัน

2. ขณะที่มีไข้หวัด ตัวร้อน ติดเชื้อ ไม่ควรรับประทาน

3. คนที่แพ้โสมคน ( มีอาการภูมิแพ้เวลารับประทาน) ห้ามใช้

4. ห้ามรับประทานร่วมกับชา หรือ  หัวไชเท้า (หัวผักกาดขาว)  เพราะจะลดสรรพคุณของโสมคน  รวมทั้งชา กาแฟ มีสารคาเฟอีน จะทำให้มีฤทธิ์การกระตุ้นร่างกายมาก ทำให้นอนหลับยาก

5. คนที่มีความดันโลหิตสูงห้ามรับประทาน