แพทย์แผนจีน

นพ.ภาสกิจ (วิทวัส) วัณนาวิบูล

 

เขากวางอ่อน กับการเสริมบำรุงไตหยาง  鹿茸与补益肾阳                                            

 

       เรื่องราวของสมุนไพร  “ เขากวางอ่อน”  ได้รับการบันทึก ในสรรพคุณของยา

บำรุงสุขภาพ และรักษาโรค มากกว่า 2000 ปี  ในคัมภีร์ “ เสินหนงเปิ่นเฉ่าจิง”  และจัดเป็นยาประเภทระดับกลาง  คือ รับประทานได้ตามความเหมาะสม เพราะมีพิษ  ใช้เมื่อเป็นโรค ไม่สามารถกินต่อเนื่องเหมือนกับรับประทานเป็นอาหาร




       ในคัมภีร์ “ เปิ่นเฉ่ากังมู่”  (本草纲目)

กล่าวถึงสรรพคุณของเขากว่างอ่อนไว้ว่า

       “สร้าง จิง  บำรุงไขกระดูก

        บำรุงเลือด เสริมหยาง

        เสริมสร้างเอ็นและกระดูก

        รักษาภาวะพร่องทั้งหลาย”

 

       การบำรุงไต  การปรับสมดุล ยิน- หยาง

       ไตในทัศนะแพทย์แผนจีน  คือเป็นรากฐาน   หรือทุนที่มีมาแต่กำเนิด  เป็นแหล่งพลังของการเคลื่อนไหวของชีวิต  แบ่งเป็น  ไตยิน  และ ไตหยาง

 

ถ้าไตหยาง เปรียบเหมือนเครื่องจักรที่ขับเคลื่อนร่างกายทำให้เกิดการเคลื่อนไหว

 ไตยิน ก็เปรียบได้กับน้ำมันที่เป็นเชื้อเพลิงสามารถแปรเปลี่ยนเป็นพลังความร้อน (หยาง) ในการขับเคลื่อนชีวิต

       ไตจึงต้องสมบูรณ์ด้วย ยิน (น้ำมัน) และหยาง (พลัง) ชีวิตจึงจะดำเนินไปได้อย่างดี



     จุดเด่นของ เขากวางอ่อน

          1. ใช้เป็นยาเดี่ยวๆ ได้ เพื่อบำรุงไตหยาง

          2.  เป็นยาที่วิ่งเส้นลมปราณ ตู๋ (督脉) เข้าเส้นไต

          3. สามารถสร้าง สารจิง และเลือด

          4.  คุณสมบัติ ไม่แห้ง ไม่หนืด

          5.  ใช้เป็นยา และเป็นอาหารได้

 

          เขากวางอ่อนบำรุงไตเสริมความแข็งแรงของหยาง ?

          1.  ใช้บำรุงกรณีที่มีความเสื่อมสมรรถภาพทางเพศ

              เช่น โรคอวัยวะ ไม่แข็งตัว หรือ สมรรถภาพทางเพศเสื่อมถอย โรคน้ำกาม

เคลื่อน  โรคหลั่งเร็ว กรณีที่เสื่อมมากอาจใช้ดองเหล้ารับประทานผลจะดียิ่งขึ้น

          2.  ใช้กรณีผู้สูงอายุร่างกายเสื่อมถอย , กำลังถดถอย สีหน้าไม่มีชีวิตชีวา ,

              หรือหลังจากป่วยหนัก ป่วยเรื้อรัง ฟื้นฟูยาก ควรตุ๋นเขากวางอ่อนรับประทาน

          3.  ใช้กรณีผู้ป่วยภูมิคุ้มกันตก ไม่มีภูมิคุ้มกันเป็นหวัดง่าย (ภาวะหยางพร่อง)

 

ข้อควรระวัง  

-          ต้องแยกแยะว่าผู้ป่วยมีภาวะหยางพร่อง

-          ห้ามใช้ในผู้ป่วยยินพร่อง ซึ่งมีอาการแสดงออกคือ  ศีรษะร้อนปวดตึง  ฝ่ามือ ฝ่าเท้า หน้าอกร้อน  ปากลิ้นเป็นแผล  เจ็บคอคอบวม  อุจจาระแห้ง หรือ อาการต่างๆที่แสดงออก ของการมีไฟในร่างกาย

 

ผู้หญิง รับประทานเขากวางอ่อนบำรุงร่างกายได้หรือไม่

เขากวางอ่อนไม่ได้เป็นยาบำรุงสมรรถภาพทางเพศของผู้ชาย แต่เพียงอย่างเดียว แต่ยังใช้กับผู้หญิงที่มีภาวะหยางของไตพร่อง ซึ่งมีอาการ

-          ปวดเมื่อยเข่าและเอว

-          กลัวความเย็น แขนขาเย็น

-          ขาดการมีชีวิตชีวา

-          ปัสสาวะบ่อยครั้ง ตอนกลางคืน

-          ปวด เย็นท้องน้อย  หรือภาวะมดลูกเย็น (子宫虚冷) มีบุตรยาก

-          ผู้หญิงที่มีตกขาว , เลือดประจำเดือนมากผิดปกติ

          ผู้ป่วยสตรีที่มีอาการดังกล่าว  สามารถตุ๋นเขากวางอ่อนรับประทานได้

การศึกษาวิจัย สมัยใหม่พบว่า  เขากวางอ่อนสามารถปรับและควบคุมการทำงานของต่อมใต้สมองและฮอร์โมนเพศ สามารถรักษาผู้ป่วยวัยหมดประจำเดือนและป้องกันโรคกระดูกพรุนในคนสูงอายุ

         

          เด็ก  สมารถบำรุงด้วยเขากวางอ่อนได้หรือไม่ ?

          เด็กเล็ก  มีร่างกายที่ยิน และหยาง น้อย อยู่ระหว่างการเติบใหญ่ ไม่สมควรใช้ยาเป็นหลักในการบำรุงร่างกาย  ถ้าใช้ยาบำรุงจะกระทบการเจริญเติบโตของเด็ก ควรเน้นการพักผ่น และการบำรุงด้านอาหารเป็นหลัก

          อย่างไรก็ตาม  เด็กที่มีการเจริญเติบโตช้า , เดินช้า , พูดช้า กระดูกเอ็นไม่แข็งแรง  กระหม่อนไม่ปิด , ซึ่งจัดอยู่ในประเภททุนแต่กำเนิดน้อย หรือเป็นแต่กำเนิด สมารถใช้เขากวางอ่อนต้มกับข้าวต้ม เป็นอาหารเพื่อกระตุ้นการเจริญเติบโต

 

          เขากวางอ่อนบำรุงกระดูกและเอ็น  หมายความว่าอย่างไร ?

          แพทย์แผนจีน กล่าวไว้ว่า ตับควบคุมเอ็น , ไตควบคุมกระดูก ถ้าตับ ไต จิงและเลือดไม่พอ จะทำให้เอวเมื่อยล้า เข่าไม่มีแรง , เอ็นและกระดูกไม่แข็งแรง ซึ่งเป็นสาเหตุของกระดูกพรุนในคนสูงอายุ

          เขากวางอ่อน สามารถบำรุงไตและตับ  เสริมเอ็น บำรุงกระดูก จึงสามารถรักษาโรคกระดูกพรุน ผู้ป่วยที่กระดูกหักถ้ารับประทานเขากวางอ่อนจะช่วยทำให้กระดูกหักเชื่อมต่อได้เร็วขึ้น

          คนที่ปวดเมื่อยเอว จากไตพร่อง สามารถกินเขากวางอ่อน ดองเหล้า รับประทานแต่น้อยได้

 

          เขากวางอ่อนบำรุงไขกระดูกสร้างเลือด

          การบำรุงเลือดแบบแพทย์จีนมีหลายวิธี  ทฤษฎีแพทย์จีนกล่าวถึงหน้าที่ของไตคือควบคุมไขกระดูก แผนปัจจุบันกล่าวถึงฮอร์โมนเพศชายเทสโทสเตอโรน(Testosterone) กระตุ้นการสร้างไขกระดูก

              เป็นทัศนะที่สอดคล้องกับแผนปัจจุบัน    การบำรุงไขกระดูกสร้างเลือดกรณีซีดจากภาวะไขกระดูกฝ่อ ไม่สามารถสร้างเม็ดเลือดแดง,เม็ดเลือดขาว และเกร็ดเลือดได้

 

          ข้อควรระวังในการใช้เขากวางอ่อน

               1. ผู้ป่วยยินพร่อง  หรือมีภาวะไฟแกร่ง  ไฟลอยอยู่ส่วนบน

              2.  ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง

              3.  ผู้ป่วยเลือดกำเดาออกเป็นประจำ

              4.  สตรีมีประจำเดือนมากกว่าปกติ , สีประจำเดือนแดงสดและมีภาวะที่

                   เกิดจากเลือดร้อน     

              5.  ผู้ป่วยเป็นหวัดมีไข้

              6.  ผู้ป่วยที่มีภาวะภูมิไวเกิน

              7.  ขนาดการรับประทานต้องเริ่มแต่ขนาดน้อยๆ ค่อยๆเพิ่มขนาด

 

          การทำยาดองเขากวางอ่อน + การตุ๋นเขากวางอ่อน

-          เขากวางอ่อน 10 กรัม เหล้าขาว 500 ซีซี  50 ดีกรี

แช่เหล้า 15 วัน เขย่าทุกวัน กินวันละ 3 ถ้วยเล็ก (10-15 ซีซี) แบ่งกิน 3 ครั้ง

 

-          เขากวางอ่อน  15  กรัม  ซ้นเย่า山药  30 กรัม ห่อผ้าขาว

แช่ดองเหล้าขาว  50 ดีกรี  500 ซีซี

แช่เหล้า 15 วัน เขย่าขวดทุกวัน  กินวันละ 3 ถ้วยเล็ก แบ่งกิน 3 ครั้ง

 

-          การตุ๋นเขากวางอ่อน ใช้เขากวางอ่อน 5 กรัม  พุทราจีน 1 ลูก ขิง 1 แผ่น

เหล้าหมักเล็กน้อยใส่ในแก้วมีฝาปิด  เติมน้ำครึ่งแก้ว นำไปตุ๋นกับหม้อที่มีไอน้ำ ใช้ไฟอ่อนๆนาน 2- 3 ชั่วโมง  กินวันเว้นวัน  สามารถเพิ่มขนาดจนถึงขนาด 10 กรัม

 

-          คนที่ไม่เคยบำรุงด้วยเขากวางอ่อน มาก่อน อาจเริ่มต้นที่ 1-2 กรัมก่อน

เหมาะสำหรับ คนที่มดลูกเย็น , เลือดประจำเดือนมากมากผิดปกติ