“เป็นแบบนี้
วนลูปไปเรื่อย ๆ”“เป็น ๆ หาย ๆ ไปกายภาพปุ๊บ ซักพักนึงก็ดีขึ้น แล้วก็กลับมาเป็นใหม่ เป็นแบบนี้ วนลูปไปเรื่อย ๆ”
— คนไข้ชาย ก่อนรักษา จากคลิปสัมภาษณ์
ถ้าลองมาหลายอย่างแล้วยังวนกลับมา บางทีจุดเริ่มต้นไม่ได้อยู่ที่โต๊ะทำงาน
“เราไม่จำเป็นต้องคอยกดอีกแล้ว มันโล่งขึ้นเลย”
— คนไข้หญิง อาชีพสถาปนิก หลังการรักษา · ประสบการณ์ส่วนบุคคล ผลการรักษาแตกต่างกันในแต่ละราย
คนไข้ ก่อนรักษา: “ปวดเป็นคอ บ่า ไหล่ หลัง ด้านซ้ายทั้งหมดเลย … ทำอาชีพเป็นสถาปนิก ก็จะนั่งอยู่หน้าจอคอมทั้งวัน ตั้งแต่ 9 โมงเช้า กว่าจะเลิกบางวันก็เที่ยงคืน”
แพทย์: “ทำไมคนไข้ถึงเป็นหนักตั้งแต่อายุยังน้อย ทั้งที่ก็นั่งทำงานเหมือนกันกับคนอื่น ๆ … เราจึงซักประวัติของคนไข้เพิ่ม เลยพบว่าคนไข้เคยมีอุบัติเหตุรุนแรงมาก่อนในอดีต ซึ่งอุบัติเหตุนั้นก็เกิดขึ้นบริเวณซีกซ้ายทั้งซีกเช่นกัน”
คนไข้: “เคยล้ม หัวคือฟาดพื้นลงไปเลย ซีกซ้ายคือซีกที่เราล้ม”
แพทย์ในคลิป: แพทย์จีน จักษณา วัณนาวิบูล (หมอต้า) · ข้อความตามคำบรรยายในคลิป
“ปวดเป็นคอ บ่า ไหล่ หลัง ด้านซ้ายทั้งหมดเลย”
— คนไข้หญิง อาชีพสถาปนิก
“ทีนี้อาการปวดสะบัก ก็ลามมาถึงต้นคอ ทั้งซ้ายขวา”
— คนไข้ชาย ช่วงเรียนปริญญาเอก
“ทำงานสองวันปวด สองวันปวด”
— คนไข้หญิง ปวดก้านคอมานาน
“ตอนแรกนึกว่านอนตกหมอน เดี๋ยวก็คงหาย แต่ซักพักก็ไม่ดีขึ้นเลย”
— คนไข้ชาย ช่วงเรียนปริญญาเอก
“เวลารักษาก็หายบ้าง บรรเทาบ้าง แต่ไม่กี่เดือนก็กลับมาเป็นใหม่”
— คนไข้หญิง รักษามา 7–8 ปี
ก่อนรักษา“หลัง ๆ ก็เลยรู้สึกว่า
ท้อมากเลย ไม่รักษาก็ได้”— คนไข้หญิง รักษามา 7–8 ปี
ไม่ได้แปลว่าคุณดูแลตัวเองผิด — แต่อาจมีคำถามหนึ่งข้อที่ยังไม่มีใครถามคุณ
แต่คำว่า ออฟฟิศซินโดรม ของแต่ละคนไม่ใช่อาการเดียวกัน — ลองเช็กแบบของคุณดูก่อน
เลื่อนดู 4 แบบข้างล่าง แต่ละแบบขึ้นต้นด้วย “ถ้าคุณ…” อ่านบรรทัดแรกก็รู้ว่าใช่คุณไหม · เป็นเครื่องมือคัดกรองเบื้องต้น ไม่ใช่การวินิจฉัย
ไปห้องฉุกเฉิน หรือโทร 1669 วันนี้
อาการเหล่านี้ต้องตรวจด้วยเครื่องมือที่โรงพยาบาลมี คลินิกของเราจะไม่ฝังเข็มหรือทำหัตถการที่คอจนกว่าจะตรวจแล้ว
กดเพื่อข้ามไปแบบนั้นได้ หรือเลื่อนอ่านตามลำดับก็ได้
อาการแบบนี้เข้าได้กับ กล้ามเนื้อและเยื่อหุ้มกล้ามเนื้อที่ล้าและไวต่อการกด กลุ่มที่พบบ่อยที่สุดของสิ่งที่คนเรียกว่าออฟฟิศซินโดรม
แพทย์แผนปัจจุบันมองว่าที่ตึงเป็นก้อน ๆ คือกล้ามเนื้อที่เกร็งและไวต่อการกด ไม่ใช่เนื้อเยื่อที่ติดกันเป็นแผ่น ช่วงแรกดีขึ้นเร็ว แต่กลับมาได้ถ้ากลับไปนั่งท่าเดิมนาน ๆ
แพทย์แผนจีนมองว่า不通则痛 (ปู้ทงเจ๋อทง) ไม่โล่งจึงปวด · 劳损 (เหลาสุ่น) การใช้งานสะสม นั่งนาน ใช้สายตานาน · ถ้าแย่ลงเมื่อโดนลมเย็นหรือแอร์ แพทย์จีนเรียกว่ามีปัจจัย 风寒 (เฟิงหาน) ลมเย็น ร่วม
๑ ลุกขยับหรือเปลี่ยนท่าระหว่างวัน งานวิจัยในคนทำงานออฟฟิศไทยพบว่าช่วยลดการเกิดปวดคอครั้งใหม่๒ ถ้าปวดค้างเกิน 6 สัปดาห์หรือกลับมาบ่อย ให้แพทย์ตรวจหาจุดที่ไวและวางแผนร่วมกัน๓ ข้อสุดท้ายที่หมออยากถาม: เคยมีอุบัติเหตุที่คอหรือหัวไหม แม้นานแล้ว — อ่านต่อ
“ก่อนหน้านี้ ในหนึ่งวันจะใช้เวลานั่งอ่านหนังสือค่อนข้างเยอะ โดยเฉพาะช่วงเรียน ดร. จะนั่งอยู่หน้าคอมตลอด”
ถ้ายังไม่แน่ใจว่าคล้ายอาการที่เราเป็นไหม ถามหมอได้เลย
เป็นเครื่องมือคัดกรองเบื้องต้น ไม่ใช่การวินิจฉัย · กลับไปดู 4 แบบ
อาการแบบนี้เข้าได้กับ ปวดคอกลุ่มกล้ามเนื้อที่มีอาการที่ศีรษะร่วม
แพทย์แผนปัจจุบันมองว่าเส้นประสาทคอกับเส้นประสาทศีรษะไปรวมกันที่ก้านสมองจุดเดียวกัน คอปวด สมองเลยรับรู้เป็นปวดหัวได้ ถ้ามีไมเกรนอยู่แล้ว ดูแลคอให้สบายขึ้นได้ แต่ไมเกรนต้องได้รับการดูแลของตัวมันเองด้วย ส่วนตาล้าหรือตาแห้ง ยังไม่มีงานวิจัยแบบทดลองที่แสดงว่าการดูแลคอช่วยอาการตา
แพทย์แผนจีนมองว่า不通则痛 (ปู้ทงเจ๋อทง) ไม่โล่งจึงปวด ตามแนวเส้นลมปราณ 经络 ที่ผ่านต้นคอขึ้นศีรษะ
๑ จดว่าปวดหัวกี่วันต่อเดือน ก่อนและหลังเริ่มดูแลคอ๒ ปวดหัวรุนแรงแบบที่ไม่เคยเป็น ให้ดูข้อที่ต้องไปโรงพยาบาลก่อน ข้อ 1๓ ข้อสุดท้ายที่หมออยากถาม: เคยมีอุบัติเหตุที่คอหรือหัวไหม แม้นานแล้ว — อ่านต่อ
“มีอาการออฟฟิศซินโดรมนะคะ ก็จะมีปวดหัว บ่า ไหล่ บางทีเป็นมาก ๆ ก็จะขึ้นมาที่หัว แล้วก็จะพะอืดพะอม”
ถ้ายังไม่แน่ใจว่าคล้ายอาการที่เราเป็นไหม ถามหมอได้เลย
เป็นเครื่องมือคัดกรองเบื้องต้น ไม่ใช่การวินิจฉัย · กลับไปดู 4 แบบ
อาการแบบนี้เข้าได้กับ อาการที่ต้องแยกสาเหตุของการเวียนก่อน เวียนที่มาจากคอเป็นข้อสรุปที่ได้หลังตัดสาเหตุอื่นออกแล้ว (หูชั้นใน หลอดเลือด ยา ความดัน)
แพทย์แผนปัจจุบันมองว่ามีงานทดลอง 1 ชุด (86 คน) ที่การรักษาที่คอช่วยลดอาการเวียนที่มาจากคอได้ที่ 12 เดือน แต่ยังไม่มีเกณฑ์วินิจฉัยสากลของภาวะนี้
แพทย์แผนจีนมองว่า眩晕 (เสวียนยวิน) เวียนศีรษะ ที่เกิดร่วมกับ 项痹 ปวดตึงต้นคอ
๑ ให้แพทย์คัดกรองระบบทรงตัวและหลอดเลือดก่อน และจดว่าเวียนตอนไหน นานเท่าไร สัมพันธ์กับการหันคอไหม๒ เวียนร่วมกับพูดไม่ชัด เห็นภาพซ้อน หรืออ่อนแรง ให้ดูข้อที่ต้องไปโรงพยาบาลก่อน ข้อ 1๓ ข้อสุดท้ายที่หมออยากถาม: เคยมีอุบัติเหตุที่คอหรือหัวไหม แม้นานแล้ว — อ่านต่อ
“มีอาการตึงต้นคอ ร่วมกับเวียนหัวบ้านหมุน”
ถ้ายังไม่แน่ใจว่าคล้ายอาการที่เราเป็นไหม ถามหมอได้เลย
เป็นเครื่องมือคัดกรองเบื้องต้น ไม่ใช่การวินิจฉัย · กลับไปดู 4 แบบ
อาการแบบนี้เข้าได้กับ เส้นประสาทที่ออกจากคอถูกระคายหรือถูกเบียด ซึ่งต่างจากปวดกล้ามเนื้อคอบ่า ควรให้แพทย์ตรวจกำลังแขน ความรู้สึก และรีเฟล็กซ์ก่อนทำหัตถการใด ๆ
แพทย์แผนปัจจุบันมองว่าอาการจากรากประสาทคอพบน้อยกว่าปวดคอกล้ามเนื้อมาก (ราว 83 ต่อแสนคนต่อปี) และส่วนใหญ่ดีขึ้นได้มากภายใน 4–6 เดือน คนที่ต้องรีบพบแพทย์เฉพาะทางคือคนที่แรงแขนลดลงเรื่อย ๆ มือหยิบของหลุด เดินเซ หรือชาทั้งสองข้าง
แพทย์แผนจีนมองว่าจัดอยู่ในกลุ่ม 项痹 (ปวดตึงต้นคอ) ชนิดที่มีอาการไปตามแนวเส้นลมปราณลงแขน แนวทางของจีนเองใช้การฝังเข็มร่วมกับการรักษาแผนปัจจุบัน และระบุให้ระวังการดัดคอ
๑ นัดตรวจร่างกาย บอกแพทย์ว่าชานิ้วไหน ปวดแนวไหน และงดให้ใครดัดคอหรือกดแรงจนกว่าจะตรวจ๒ ถ้าอ่อนแรงมากขึ้น กลับไปดูข้อที่ต้องไปโรงพยาบาลก่อน๓ ข้อสุดท้ายที่หมออยากถาม: เคยมีอุบัติเหตุที่คอหรือหัวไหม แม้นานแล้ว — อ่านต่อ
จากคลิป: มือชามาประมาณ 2–3 ปี · ปวดมือตั้งแต่เช้า ปวดทั้งวัน
ถ้ายังไม่แน่ใจว่าคล้ายอาการที่เราเป็นไหม ถามหมอได้เลย
เป็นเครื่องมือคัดกรองเบื้องต้น ไม่ใช่การวินิจฉัย · กลับไปดู 4 แบบ
เช่น รถชนหรือถูกชนท้าย ล้มหัวฟาด ตกบันได ล้มรถ เล่นกีฬาปะทะ
ทำไมข้อนี้สำคัญ — อ่านต่อข้างล่าง
แบบที่คุณเจอไม่ใช่แค่ป้ายชื่ออาการ — มันบอกต่อว่าควรเริ่มดูแลที่ตรงไหน
“ทำไมคนไข้ถึงเป็นหนักตั้งแต่อายุยังน้อย ทั้งที่ก็นั่งทำงานเหมือนกันกับคนอื่น ๆ”
— แพทย์จีน จักษณา วัณนาวิบูล (หมอต้า) · เคสสถาปนิก
เคยล้ม รถชน หัวกระแทก คอสะบัด — หายเจ็บไปแล้ว ลืมไปแล้ว
กล้ามเนื้อมัดลึกที่ถูกกระชากแรง ๆ บางมัดไม่ได้กลับมาคลายเต็มที่ กลายเป็นจุดอ่อน ที่ตึงง่าย ล้าง่าย และไวต่อความปวดกว่าปกติ
นั่งทำงานเท่ากับคนอื่น แต่จุดอ่อนนี้รับไม่ไหวก่อน — เลยปวดเร็วกว่า เป็นหนักกว่า และกลับมาซ้ำที่เดิม บางรายเป็นซีกเดียวกับที่เคยบาดเจ็บ
“เคยล้ม หัวคือฟาดพื้นลงไปเลย ซีกซ้ายคือซีกที่เราล้ม”
— คนไข้หญิง อาชีพสถาปนิก
“อาจจะมีอุบัติเหตุเคยล้ม หัวไปกระแทกด้วย”
— คนไข้ชาย ช่วงเรียนปริญญาเอก
“เคยมีรถล้ม ปกติทำงานเยอะ”
— คนไข้หญิง ปวดก้านคอมานาน
งานวิจัยสนับสนุนส่วนหนึ่ง: คนที่คอได้รับแรงสะบัดจากอุบัติเหตุ ราวครึ่งหนึ่งยังปวดคออยู่เมื่อผ่านไป 1 ปี และคนส่วนใหญ่ที่ปวดเรื้อรังหลังอุบัติเหตุแบบนี้ มีระบบประสาทที่ไวต่อความปวดมากขึ้น · ไม่ใช่ทุกคนที่ปวดคอจะเคยมีอุบัติเหตุ — แต่ถ้าคุณเคย มันเปลี่ยนวิธีดูแลได้
เพราะฉะนั้น คลายกล้ามเนื้อทั่ว ๆ อาจไม่พอ — ต้องหาจุดอ่อนให้เจอ แล้วดูแลที่จุดนั้น
แล้วเราหาจุดอ่อนนั้นอย่างไร