เหงื่อผิดปกติ ในมุมมองแพทย์จีน

แนวทางรักษา

ขับเหงื่อ — ออกกำลังกาย อบไอน้ำ หรือสมุนไพรมีส่วนผสมขิง เมื่อเหงื่อออกอาการจะดีขึ้น

แนวทางรักษา

สมุนไพรที่มีคุณสมบัติขับร้อน เพื่อขับความร้อนออกจากร่างกาย

แพทย์จีนพิจารณาเหงื่อออกผิดปกติจาก 3 มิติหลัก ได้แก่ ปริมาณของเหงื่อที่ออก (น้อยไป มากไป หรือไม่ออกเลย) ช่วงเวลาที่เหงื่อออก (กลางวันหรือกลางคืน) และตำแหน่งที่เหงื่อออก (ศีรษะ ฝ่ามือ ฝ่าเท้า ซีกซ้าย-ขวา) ข้อมูลทั้งสามมิตินี้ช่วยให้วินิจฉัยความผิดปกติของอวัยวะภายในได้ และนำไปสู่การรักษาโรคที่เป็นปัญหาหลักได้ตรงจุด

ตามหลักแพทย์จีน เหงื่อไม่ออกทั้งที่ออกกำลังกายมักเกิดจากความเย็นจากภายนอกรุกเข้าสู่ร่างกาย ทำให้รูขุมขนปิดตัวและกล้ามเนื้อรูขุมขนหดตัว เหงื่อจึงออกไม่ได้ ผู้ป่วยมักกลัวความหนาวเย็น มีไข้ต่ำ ปวดศีรษะ และชีพจรตึงลอย แนวทางรักษาคือการขับเหงื่อ เช่น ออกกำลังกาย ขุดดิน อบไอน้ำ หรือกินยาสมุนไพรที่มีส่วนผสมของขิง

แพทย์จีนระบุว่าเหงื่อออกง่ายโดยเฉพาะช่วงกลางวันและยิ่งทำงานยิ่งออกมาก มักมีสาเหตุจากพลังหยางพร่อง ร่างกายไม่มีพลังพอที่จะพยุงของเหลวให้คงอยู่ภายใน อาการร่วมที่พบได้แก่ กลัวความเย็น แขนขาไม่มีแรง และอ่อนเพลีย การรักษาใช้ยาบำรุงพลังไตหยาง ร่วมกับอาหารที่ให้ความร้อนและพลัง เช่น ลำไย ขนุน ลิ้นจี่ เนื้อวัว เนื้อไก่

อาการเหงื่อออกขณะนอนหลับแล้วหยุดเองเมื่อตื่น เรียกว่า "เหงื่อคืน" ซึ่งแพทย์จีนระบุว่ามีสาเหตุจากไตยินพร่อง เมื่อนอนหลับพลังหยางที่ปกป้องผิวหนังลดลง ยินที่พร่องไม่สามารถกักเก็บหยางไว้ได้ เหงื่อจึงออก อาการร่วมที่พบ ได้แก่ คอแห้ง รู้สึกร้อนภายในร่างกาย หงุดหงิดง่าย บางรายท้องผูก ปวดเมื่อยเอว ข้อเข่าไม่มีแรง และอาจมีไข้เป็นพักๆ ร่วมกับโหนกแก้มแดง

แพทย์จีนแยกเหงื่อออกมากผิดปกติเป็น 2 ภาวะ คือ ภาวะแกร่งและภาวะพร่อง ภาวะแกร่งเกิดจากปัจจัยภายนอก เช่น ความร้อนหรือลม ผู้ป่วยจะมีไข้ตัวร้อน หน้าแดง กระหายน้ำ คอแห้ง ชีพจรลอยเร็ว ส่วนภาวะพร่องเกิดจากร่างกายอ่อนแอ สูญเสียทั้งพลังหยางและสารยิน เหงื่อจะเย็น แขนขาเย็น ชีพจรอ่อนเบาเร็ว หน้าตาขาวซีด เช่น ในภาวะช็อก การรักษาขึ้นกับสาเหตุของแต่ละภาวะ

อาการไข้นำมาก่อน ตามด้วยหนาวสั่นรุนแรงเหมือนร่างกายกำลังต่อสู้กับโรค แล้วจึงมีเหงื่อออก เป็นรูปแบบที่แพทย์จีนอธิบายว่าเกิดจากความเย็นที่เข้าสู่ภายในร่างกายในระดับเลือดแล้ว ตัวอย่างโรคที่พบได้แก่ โรคติดเชื้อรุนแรงและมาลาเรีย

ตำแหน่งที่เหงื่อออกเป็นหนึ่งในสามมิติที่แพทย์จีนใช้วินิจฉัย ตัวอย่างในบทความ นพ.วิทวัส (ภาสกิจ) วัณนาวิบูล พบเด็กที่มีเหงื่อออกมากบริเวณศีรษะโดยเฉพาะเวลานอนกลางคืน เมื่อให้การรักษาด้วยยาบำรุงไต แนะนำการทำความสะอาดเส้นผมและการกินอาหาร ไม่นานเหงื่อบริเวณศีรษะก็ออกน้อยลงและอาการรังแคหายไปด้วย แสดงให้เห็นว่าตำแหน่งที่เหงื่อออกช่วยระบุจุดที่อวัยวะอ่อนแอและนำไปสู่การรักษาปัญหาอื่นที่เกี่ยวข้องได้