samluangclinic
22
Jun
-

-

แพทย์แผนจีน · อาหารเป็นยา

กล้วยหอม

ผลไม้รสเย็นจากตอนใต้ของจีน ที่ทั้งอร่อยและเป็น “ยา” ช่วยดับร้อน หล่อลื่นลำไส้ และบรรเทาท้องผูก ตามภูมิปัญญาแพทย์แผนจีนที่สืบทอดกันมา

เรียบเรียงโดย นพ.วิทวัส (ภาสกิจ) วัณนาวิบูล · นิตยสารหมอชาวบ้าน ฉบับที่ ๓๓๐
รู้จัก “กล้วยหอม”

กล้วยหอมเป็นผลไม้เมืองร้อนที่พบมากทางตอนใต้ของประเทศจีน เช่น มณฑลฝูเจี้ยน กวางตุ้ง และยูนนาน นอกจากรสชาติหอมหวานชวนกินแล้ว ยังอุดมด้วยสารอาหารหลายชนิด ลองดูสัดส่วนคร่าว ๆ ในผลกล้วยหอมกัน

11%
น้ำตาล
1.3%
โปรตีน
0.6%
ไขมัน
0.5%
แป้ง
ยังมีวิตามิน เอ บี ซี อี รวมถึงแคลเซียม ฟอสฟอรัส และเหล็ก และมีสารกลุ่มที่ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาทในปริมาณเล็กน้อย ได้แก่ 5-ไฮดรอกซีทริปทามีน (5-hydroxytryptamin), นอร์อะดรีนาลิน (noradrenaline) และโดพามีน (dopamine)
กล้วยหอมในทัศนะแพทย์แผนจีน

ในมุมของศาสตร์จีน อาหารแต่ละชนิดมี “รส” และ “ฤทธิ์” ที่ส่งผลต่อร่างกาย รวมถึงเดินทางเข้าสู่เส้นลมปราณของอวัยวะต่าง ๆ สำหรับกล้วยหอมสรุปได้ดังนี้

รสชาติ
หวาน · ฝาดเล็กน้อย
ฤทธิ์
เย็นมาก
เข้าเส้นลมปราณ
ปอด · ลำไส้ใหญ่
สรรพคุณเด่น
ดับร้อน คลายกระหาย
ด้วยฤทธิ์เย็นและเข้าเส้นลมปราณปอด จึงนิยมใช้บรรเทาอาการร้อนใน กระหายน้ำ แผลอักเสบ บวม แก้เมาเหล้า และไอเรื้อรังจากความแห้ง (จึงไม่แปลกที่นักเทนนิสระดับโลกหยิบกล้วยหอมขึ้นมากินช่วงพักแข่ง)
หล่อลื่นลำไส้ แก้ท้องผูก
เข้าเส้นลมปราณลำไส้ใหญ่ ช่วยให้ลำไส้ไม่แห้ง บรรเทาอาการท้องผูก และอาการถ่ายเป็นเลือด
ดูแลกระเพาะอาหาร
กล้วยที่ยังไม่สุกมีสารธรรมชาติบางอย่างที่ช่วยป้องกันแผลในกระเพาะ กระตุ้นให้เซลล์เยื่อบุกระเพาะแบ่งตัว ซ่อมแซมแผลอักเสบได้เร็วขึ้น และช่วยกระจายการเกาะตัวของเลือด
ตำรับอาหารสมุนไพรกล้วยหอม

สามตำรับพื้นบ้านที่นำกล้วยหอมมาปรุงเป็นทั้งของกินและของบำรุง

ตำรับที่ ๑
ซุปกล้วยหอมข้น
วัตถุดิบปริมาณ
กล้วยหอม๔๐๐ กรัม
นมวัว๕๐๐ กรัม
น้ำตาลทรายขาว๑๐๐ กรัม
แป้งเผือก๑๕ กรัม
วิธีทำ: หั่นกล้วยหอมเป็นชิ้นเล็ก ผสมแป้งเผือกกับน้ำพอประมาณ เทนมวัวลงหม้อเติมน้ำเล็กน้อย ต้มจนเดือด ใส่กล้วยและน้ำตาล รอเดือดอีกครั้งจึงค่อย ๆ ใส่แป้งเผือก ต้มต่อจนข้นเป็นซุป
ช่วย: ขับร้อน หล่อลื่นลำไส้ แก้ปอดแห้ง ไอเรื้อรัง ระบบย่อยไม่ดี แผลกระเพาะอาหาร และท้องผูก
ตำรับที่ ๒
กล้วยหอมตุ๋นน้ำตาลทรายกรวด
วิธีทำ: ปอกเปลือกกล้วยหอม ๒ ใบ ใส่น้ำตาลทรายกรวดพอเหมาะลงในภาชนะตุ๋น เติมน้ำโดยรอบ ปิดฝาตุ๋น กินวันละ ๑–๒ ครั้ง ติดต่อกันหลายวัน
ช่วย: บำรุงปอดไม่ให้แห้ง แก้ท้องผูก แก้ร้อนใน ไอเรื้อรัง และบรรเทาริดสีดวงทวาร
ตำรับที่ ๓
ตำรับยาระบายอย่างง่าย
รวมเคล็ดง่าย ๆ ตามอาการ:
ถ่ายเป็นเลือด/ริดสีดวง — ตุ๋นกล้วยหอม ๒ ลูกทั้งเปลือกจนสุก แล้วกินทั้งเปลือก
ท้องผูกจากลำไส้แห้ง — ตื่นนอนตอนท้องว่าง กินกล้วยหอมวันละ ๑–๒ ลูก
กระหายน้ำ คอแห้ง — ต้มเปลือกกล้วยหอม ๓ ผล กับซานจา (山楂) ดื่มน้ำ
ท้องผูก — จุ่มกล้วยหอมในน้ำผึ้ง กินเช้า–กลางคืน ครั้งละ ๑ ลูก
ความดันเลือดสูง — กินกล้วยหอมวันละ ๓ ครั้ง ครั้งละ ๑–๒ ลูก
ข้อควรระวัง
หากต้องการใช้รักษาอาการถ่ายเป็นเลือดหรือริดสีดวงทวาร ควรใช้กล้วยหอมตุ๋นทั้งเปลือก
ไม่ควรกินมากเกินไปเพราะมีฤทธิ์เย็น ผู้ที่ระบบย่อยไม่ดี ท้องอืด มีลมในท้องมาก หรือมีเสมหะมากจากภาวะม้ามพร่อง ไม่ควรกิน เพราะอาจทำให้อาการกำเริบ
ไม่ว่าอาหารหรือสมุนไพรใด ๆ ก็ไม่ควรกินติดต่อกันนานเกินไป ควรพิจารณาตามสภาพร่างกายของแต่ละคน
ที่มา & เครดิต
บทความ “กล้วยหอม” โดย นพ.วิทวัส (ภาสกิจ) วัณนาวิบูล · คอลัมน์แพทย์แผนจีน · นิตยสารหมอชาวบ้าน ฉบับที่ ๓๓๐ เดือนตุลาคม ๒๕๔๙ · เผยแพร่โดยมูลนิธิหมอชาวบ้าน (doctor.or.th)
หมายเหตุ: เนื้อหานี้เป็นความรู้ทั่วไปด้านสุขภาพและภูมิปัญญาแพทย์แผนจีน มิใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำเฉพาะบุคคล หากมีอาการเจ็บป่วยหรือต้องการใช้เพื่อรักษาโรค ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญก่อนเสมอ

บทความที่เกี่ยวข้อง

21
May
samluangclinic
การดูแลตัวเองเบื้องต้นที่เกี่ยวข้องกับไขมันในเลือดสูง

แนวทางดูแลในปัจจุบันไม่ได้มองเพียงการ “ลดตัวเลขไขมัน” เท่านั้น แต่ยังรวมถึงการลดการอักเสบ ดูแลการเผาผลาญ และป้องกันความเสียหายของหลอดเลือดในระยะยาว

กดอ่านต่อ
10
Jun
samluangclinic
เวียนหัวบ้านหมุน

-

กดอ่านต่อ
07
Jun
samluangclinic
บำรุงไต

-

กดอ่านต่อ